#3 Fruit telen

Auteur: Hanneke Michel
Auteur: Hanneke Michel

Dit is het derde van een serie van vier korte artikelen geschreven door Hanneke Michel, die onderdeel uitmaakt van de Local2Local Talents pool. De originele ‘long form’ artikelen kun je lezen op de Local2Local-website.

Local2Local Talents biedt jonge talenten zinvol werk in de transitie van het voedselsysteem. Kunnen onze Talenten jouw bedrijf ondersteunen? Wij gaan graag met je in gesprek. Meld je hier aan of stuur een berichtje naar talents@local2local.nl

In deel drie van de serie gaan we verder waar artikel #2 ophield, en zoomen we in op een aantal leuke initiatieven op het gebied van duurzame landbouw. In de tuinbouw, om specifiek te zijn. Om nóg specifieker te zijn: fruitteelt in de regio Utrecht. Van de bodem tot de takken valt er veel te vertellen over fruitteelt. In deze vorm van landbouw zijn veel ontwikkelingen gaande die hun steentje bijdragen aan gezonde voedselvoorziening in de toekomst. En daar houden we van! Plus: hebben we wat leuke voorbeelden van producenten die het dus wel echt goed lijken te doen? (spoiler alert: ja!

Regio Utrecht is bij uitstek dé regio waar fruit wordt geteeld, en omdat we bij Local2Local wel van lekker dicht bij huis houden, onderzoeken we de fruitbomen waarvan hun roots in deze regio liggen. Verdeeld over vier onderdelen van fruitteelt: de bodem, de wortels, de takken en de keten – ontleden we fruitteelt in regio Utrecht en kijken we naar hoe biologische landbouw en lokale voedselvoorziening oplossingen biedt voor misschien wel de grootste uitdagingen van deze tijd. 

Bodem

Bodem
In het ontleden van fruitteelt werken we van onder naar boven. Een gezonde bodem is essentieel in fruitteelt. Zo essentieel, dat we er lang over kunnen uitwijden, maar dat is eigenlijk al gebeurd, namelijk in mijn eerste artikel. Specifiek voor de fruitteelt in Utrecht ligt het er een beetje aan waar je bent, wat er onder je voeten ligt. Dat klinkt niet onlogisch, toch? Net ten zuiden van de Lek begint de Betuwe, waar de bodem zeer geschikt is voor fruitteelt. Door de diep doorwortelbare grond en een rijk bodemleven is de grond ideaal voor fruitbomen. Niet alleen de bovenlaag (bovenste 25 cm, waar de meeste wortelvorming plaatsvindt) van de grond is rijk aan organische stoffen, ook daaronder is veel organische stof te vinden. Vooral bij fruit is dit belangrijk: hoe beter de aanvoer van voedingsstoffen, hoe minder druk er op bemesting komt te liggen. (Brouwer & Timmermans, 2012)

Maar: wat noordelijker gelegen wordt de grond al wat kleiachtiger. Hier komt dus meer werk aan te pas. Fruitteler William Pouw uit Schalkwijk zegt hierover: “Onze basisbemesting is compost. We hebben hier hele zware kleigrond en een goede afwatering is dan heel belangrijk. Wij proberen de bodemstructuur met compost te verbeteren, zodat het water snel verdwijnt en het bodemleven zijn werk kan doen.”  

De wortels
Fruitboomgaarden die hun wortels in de provincie Utrecht hebben gezet, dragen hun hele eigen historie met zich mee. Kaarten uit de 19de eeuw lieten zien dat praktisch elk dorpje werd omgeven door een gordel aan hoogstamboomgaarden. Het was rond dit tijdstip dat fruitteelt begon wortel te schieten. Boerderijen legden de boomgaarden voornamelijk aan voor het kweken van vruchten, om op akkerbouw aan te vullen, door een crisis in de landbouw. Hiervoor was het kweken van fruit voornamelijk iets wat in kloostertuinen en adellijke huishoudens gebeurde. Koeien en jongvee liepen er toen vrij in rond. Geinige anekdote: niet alle fruitproducenten waren daar even blij mee, aangezien het vee zich soms vol vrat met fruit dat van de bomen was gevallen en al lichtelijk aan het gisten was geraakt. Hierdoor raakten de koeien een tikje dronken, en gaven ze minder melk… (Utrechtaltijd, g.d.)

Takken

De takken
Vanaf de wortels kruipen we verder omhoog. In Nederland, en specifiek in regio Utrecht zijn de hoogstamboomgaarden door de jaren heen weer populair geworden. De ecologische waarde van hoogstamfruitbomen is groot; insecten, vogels, vleermuizen en knaagdieren kiezen hoogstamfruitbomen als leefomgeving. Daarnaast staan alle hoogstamboomgaarden in het voorjaar vol in de bloesem, wat de regio heel aantrekkelijk maakt voor toeristen. Regio Utrecht mag trots zijn op het unieke karakter van de regio dat grotendeels wordt bepaald door de hoogstamboomgaarden. Goed nieuws kwam onlangs voor de organisatie Kleine Landschapselementen: er is maar liefst €500.000 beschikbaar gesteld voor de aanleg van kleine landschapselementen waar hoogstamboomgaarden onder vallen! Met deze gift van de Provincie kunnen de cultuurhistorische, recreatieve en ecologische waarden van het landschap worden teruggebracht, die de afgelopen jaren onder druk zijn komen te staan. 

Als de appel dan (niet ver) van de boom valt, belandt ‘ie in de keten. Wil je daar meer over weten? Lees dan hier verder! We introduceren een paar toffe producenten waar Local2Local mee samenwerkt, en vertellen hoe de korte voedselketen een van de oplossingen voor de uitdagingen in ons voedselsysteem kan zijn!

Bronnen:
Brouwer, G. en Timmermans, B. (2012). Bemesting biologische fruitteelt. DLV-Plant/Louis Bolk Instituut.
Utrechtaltijd (g.d.) Fruitige geschiedenis.

Have a project or collaboration in mind?

AMPED facilitates robust, regional and regenerative food systems.

© 2024 · Amped